Blog Hoko

Doprawdy nie przypuszczałem, że kiedykolwiek przyjdzie mi na to, bym miał wykładać komu korzyści wynikające z faktu posiadania kota. Kwestie te wydawały mi się bowiem zawsze tak jasne, oczywiste i rudymentarne, że wiedzę o nich uważałem za powszechną i ugruntowaną. Jednakowoż, jak widać, niezbadane są wyroki Pańskie i oto okazało się, że na moim własnym blogu przyjmuję delikwentów w tym obszarze nieuświadomionych i potrzebujących objaśnień. Ten wpis będzie więc takim objaśnieniem, swoistą egzegezą i apologetyką kota - tak zwierzęcia, jak i zjawiska: metafizycznego, społecznego, kulturowego. I żywię głęboką nadzieję (a i, nie ukrywam, przekonanie), że po lekturze tych zapisków nikomu już na myśll nie przyjdą żadne wątpliwości i sprawy owe staną się dla każdego tak oczywiste, że zanim o kocie zdąży pomyśleć, będzie ich miał już, jako się rzekło, pięć.

Ilość korzyści wynikających z posiadania kota jest olbrzymia i gdybym zechciał je wymienić tutaj jak należy po kolei, to pewnie i noc świętojańska by nas na tym wyliczaniu zastała. Z tego też powodu jestem zmuszony ograniczyć mój wykład do niezbędnego minimum i poprzestać na kwestiach absolutnie pryncypialnych i najistotniejszych. A jednocześnie starał się będę wybierać te aspekty problematyki, które powinny być zrozumiałe dla każdego, bez względu na wiek, płeć, wykształcenie, światopogląd i rasę.

Zacznijmy więc od tego, że posiadanie kota sprzyja zdrowiu psychicznemu jego właściciela. Z badań psychologicznych wynika jednozncznie, że już samo patrzenie na kota uspokaja nas i odpręża. Równie zbawienny wpływ na naszą psychikę ma wsłuchiwanie się w kocie mruczenie, będące niczym innym jak swoistą mantrą, medytacją, asemiotyczną modlitwą. Również głaskanie, przytulanie i tarmoszenie kota wpływa bardzo korzystnie na samopoczucie - tak własciciela, jak i kota - i nie tylko pozwala zapomnieć o troskach dnia codziennego, lecz wywołuje również skutki długofalowe, wpływając pozytywnie na nasze procesy mózgowe.

Osobiste kontakty z kotem oddziałują również korzystnie na nasze zdrowie fizyczne: nie od dziś wiadomo, że nic tak nie uśmierza łamania w kościach jak kot siedzący na kolanach. Ostatnio mówi się również, że to antyreumatyczne działanie ma także charakter prewencyjny i zapobiegawczy, toteż sadzanie kota na kolanach zalecane jest też osobom, które reumatyzmu jeszcze nie mają. (Niektórzy twierdzą co prawda, iż na reumatyzm najlepsza jest skórka z kota, jednak naszym zdaniem pogląd taki należy włożyć miedzy ludowe bajania.) Koty bardzo dobrze sprawdzają się także w roli osłon antyradiacyjnych i posadzenie kota przed monitorem lub komputerem zabezpiecza nas w znacznej mierze przed szkodliwym promieniowaniem; co więcej, koty bardzo takie miejsca lubią i częstokroć wybierają je spontanicznie na miejsce drzemki.

Kot w domu sprzyja też rozwojowi osobowościowemu dziecka - tak samo zresztą jak i inne zwierzęta, choćby pies, jednak nie da się ukryć, że kot jest w tym aspekcie zwierzęciem szczególnym. Co by nie powiedzieć, pies to konformista i lizus, tymczasem każdy kot to niepowtarzalny indywidualista, żadną miarą nie pobłażający tanim gustom i zapatrywaniom, partner wyjmagający i niezależny. Kot nie da się wciągnąć w jakiekolwiek układy! A jeśli nawet zdarzy się, że pójdzie na kompromis, będzie to kompromis tymczasowy i bieżący - gdy już swoje zje, znowu zacznie udawać, że nas nie zna (dlatego, dla własnego dobra, kota powinniśmy karmić małymi porcjami).

Obcowanie z kotem rozbudza także nasze zdolności intelektualne, ba, niejednokrotnie możemy dzięki niemu odkryć nasze uśpione talenta naukowe. Przekonał się o tym kolega Komerski, obliczając z niezwykłą precyzją ilość atomów w kocie, mimo że, jak twierdził, fizyka i matematyka nigdy nie były jego mocną stroną. A przecież wyczynu tego dokonał pod natchnieniem kota poniekąd wirtualnego, jako że swojego osobistego, o zgrozo, nie posiada. Więc jakaż naukowa fantazja może nas ponieść, gdy z obiektem eksperymentu będziemy mieć do czynienia bezpośrednio i na co dzień! (Wszystkim zainteresowanym polecam np. obliczenie pola powierzchni głaskania kota; zadanie będzie zapewne trudniejsze niż poprzednie, gdyż chyba nie obejdzie się bez użycia całek, ale przecież chcieć to móc.) O własnych eksperymentach na tym polu pisałem już - i pewnie bedę do tematu wracał nie raz, bom eksperymentator i zapamiętały, i żądny sławy i uznania.

Na kotach eksperymentowali zresztą najwięksi luminarze nauki. Najbardziej znanym prykładem jest chyba Erwin Schrodinger, który użył kota do zobrazowania paradoksów wynkających z ówczesnej interpretacji mechaniki kwantowej (tzw. paradoks kota Schrodingera). Wiele wskazuje na to, że kot nie był tu bynajmniej jedynie modelem, lecz ważnym czynnikiem inspirującym: to właśnie kocia nieodgadnioność sprowokowała austriackiego naukowca do konstruowania myślowych eksperymentów. Choć jeszcze wcześniej pisał o tych sprawach w swoim “kocim” wierszu Rainer Maria Rilke: Widmo jeszcze w przestrzeni się mieści… (…) wszystkie, co go spotakły, spojrzenia wydaje się na sobie utajać… Do mechaniki kwantów od tego już tylko krok. Z kolei Max Planck obserwując swojego czarnego mruczka rozwiązał problem tzw. katastrofy w nadfiolecie, będącej wynikiem błędnego pojmowania ciała doskonale czarnego. Natomiast w psychologii z inspiracji postacią kota zrodziła sie idea Gestalt. Zaś ostatnie tajne eksperymenty rosyjskie z użyciem kotów omówiłem we wpisie Splątane koty.

Osobę Rilkego przywołaliśmy nie bez powodów, albowiem obecność kota doskonale wpływa na rozbudzenie zdolności twórczych i artystycznych. Kimże byłby Baudelaire, gdyby nie jego stałe obcowanie z tymi zwierzętami? Trzeciorzędnym poeciną z przedmieść. Kim byłby T. S. Eliot, gdyby nie jego Wiersze o kotach (The Old Possum’s Book of Practical Cats)? Jałowym i przyziemnym ponurakiem. Kot jest zwierzęciem najczęściej występującym w sztuce i to w rolach pierwszoplanowych - wspomnieć choćby Bułhakowskiego Behemota czy też kota z miedziorytu Durera, gdzie zwierzę to symbolizuje postać Najwyższego. Nie jest też tajemnicą, że Bach komponował fugi właśnie przyglądając się swojej kotce - kotce o imieniu Fuga. I stąd też wziął się tytuł jednego z najgenialniejszych cykli muzycznych w hstorii, Kunst der Fuge, co znaczy właśnie Sztuka Fugi - gdyż wszystkie te kontrapunkty to nic innego jak tylko muzyczne, dźwiękowe relacje z przechadzek, pomruków i przeciągania się burej kotki wielkiego Jana Sebastiana.

I wreszcie - last but not least - czymże byłby bez kota Uśmiech? Pustym grymasem jeno i błąkającym się skrzywieniem ust. Dopiero kot nadaje temu pojęciu - co doskonale wyłożył pan Lewis Carroll - ten głęboki, przemawiający do każdego metafizyczny sens. Bo kot to czysta forma, jak i czysta i nieskażona esencja, to połączenie abstrakcji z cielesnością, nieuchwytna, choć przecie tak doskonale zmaterializowana Idea. Ale dość, książkę by o tym napisać.

Oczywiście zdajemy sobie sprawę z faktu, że istnieje grupa ludzi na koty uczulonych. Możemy im tylko serdecznie współczuć, jako że jest to bez wątpienia jedna z największych i najboleśniejszych tragedii - w przypadku takim nie tylko że maleją znacząco nasze szanse na zachowanie zdrowia psychicznego i niepopadnięcie w reumatyzm, to jeszcze jesteśmy pozbawieni tych niezliczonych drobnych przyjemności i rozkoszy, które wiążą się z posiadniem kota, a o których, ze wspomianych wcześniej wzgledów obiektywnych, wspomnieć tutaj nie sposób. Jednak i dla owych nieszczęśników rysuje się nadzieja, pojawiło się światełko w tunelu. A to dzięki naszym niezawodnym naukowcom, którzy, świadomi skali i dolegliwości problemu, wyhodowali już, poprzez odpowiednie genetyczne modyfikacje, koty nieuczulające. Obecnie są one jeszcze dość kosztowne, jednak z czasem cena ich zapewne spadnie na tyle, że będzie mógł sobie na nie pozwolić dosłownie każdy. I wedy wreszcie stanie się zadość słowom wieszcza, który już dwa wieki temu głosił kocie zalety tymi oto słowami: “Kot w każdej zagrodzie, w każdym domu, w każdym łóżku, na każdej półce i przy każdej misce”.

Na zakończenie tego, bardzo skrótowego, omówienia kocich zalet, oddajmy głos wspominanemu już Baudelaire’owi (przełożył Czesław Jastrzębiec-Kozłowski).

Kot

I
Po moim mózgu się przechadza,
By w domu własnym, kot dorodny,
Ogromny, silny i łagodny.
Mruczeniem nic mi nie przeszkadza,

Bo głos dyskretny ma i miękki,
Lecz bądź łaszący się, bądź gniewny,
Ten głos głęboki jest i pewny:
W tym jego sekret oraz wdzięki.

Ten głos, skąd perły zda się płyną
Aż gdzieś na głębie me najszczersze,
Przepełnia mnie jak huczne wiersze
I rozwesela mnie jak wino.

Wszystkie zawiera on ekstazy
I wszystkie koi mi boleści;
A do najdłuższej opowieści
Nie są potrzebne mu wyrazy.

Nie, żaden smyczek nie rozkrwawi
Tych skrzypiec, co są sercem mojem
I swym dźwięczącym niepokojem
W takie wibracje go nie wprawi

Jak głos twój, zwierzę nieśmiertelne,
Kocie zasobny w dziwów wiele
I w którym wszystko, jak w aniele,
Jest harmonijne i subtelne!

II
A jego futro biało-bure
Tak tęgą wonią tchnie z gęstwiny,
Żem się odurzył raz jedyny
Gładząc puszystą jego skórę.

To duch domowy w mej komorze;
Niby władyka w swym królestwie,
Sądzi i włada w mym jestestwie;
Może jest wieszczem, bogiem może?

Jak za magnesem się kolebie
Igła busoli, tak me oczy
Zdążają za nim, gdzie bądź kroczy.
I gdy w samego zajrzę siebie,

Widzę, zdumiony, że w tym ciemnie
Para się kocich źrenic pali -
Na kształt żyjących dwóch opali,
Co przenkliwie patrzą we mnie.